In de Werkplaats van Het is Netwerken geloven we dat je het meeste leert door te doen. Daarom zijn onze WerkplaatsSessies  praktisch, interactief en gericht op jouw eigen situatie. Je gaat oefenen, uitproberen, ervaringen delen en krijgt direct toepasbare tips waar je de volgende dag al iets mee kunt.

Of het nu gaat over LinkedIn, netwerken, persoonlijke ontwikkeling, solliciteren of het ontdekken van jouw talenten: je loopt niet alleen naar buiten met nieuwe inzichten, maar vooral met meer vertrouwen én concrete handvatten om verder te komen.

Het bericht WerkplaatsSessie 11 september 2026 verscheen eerst op Het is Netwerken.

Soms heb je maar één goed gesprek nodig om weer verder te kunnen. Daarom organiseren we de PraatSessies: inspirerende bijeenkomsten voor iedereen die wil nadenken over werk, talent en ontwikkeling.

Of je nu op zoek bent naar een nieuwe baan, wilt doorgroeien, twijfelt over een volgende stap of gewoon eens wilt sparren met anderen: je bent van harte welkom. In een ontspannen sfeer ontmoet je gelijkgestemden, deel je ervaringen en doe je nieuwe ideeën op. Iedere bijeenkomst heeft een eigen thema, zoals skills, LinkedIn, je cv, kennismakingsgesprekken of solliciteren.

Wat levert het je op?

• Nieuwe inzichten en praktische tips.
• Inspiratie van mensen met een schat aan ervaring.
• Een waardevol netwerk en verrassende ontmoetingen.
• Meer vertrouwen in jouw volgende stap.

Wat kost het?
Deelname is gratis. Je investeert alleen jouw tijd, ervaring en nieuwsgierigheid. Consumpties zijn voor eigen rekening.

Doe je mee?
Meld je aan voor een PraatSessie en ontdek hoeveel een goed gesprek in beweging kan zetten.

Het bericht PraatSessie 21 augustus 2026 – Neem je eigen vraag mee! verscheen eerst op Het is Netwerken.

“En wat doe je graag naast je werk?”

Het is een vraag die regelmatig voorbijkomt tijdens zakelijke kennismakingen, sollicitatiegesprekken en netwerkgesprekken. Vaak volgt dan een opsomming van hobby’s: hardlopen, koken, vrijwilligerswerk, fotograferen, tuinieren of muziek maken.

Leuk om te weten, maar meestal blijft het daarbij.

Zonde eigenlijk. Want juist in je vrije tijd laat je vaak zien waar je van nature goed in bent. Niet omdat het moet, maar omdat je ervoor kiest. Zonder functieprofiel, beoordelingsgesprek of KPI.

Wie beter kijkt naar zijn vrijetijdsbesteding, ontdekt vaak een verrassend compleet beeld van zijn soft skills. En die vaardigheden kunnen een waardevol kompas zijn voor je volgende stap in je loopbaan.

Je hobby is niet interessant. Wat erachter zit wel.

Neem iemand die graag lange fietstochten maakt. Gaat het dan over fietsen? Niet per se.

Misschien geniet deze persoon vooral van het plannen van routes, het onderzoeken van mogelijkheden en het voorbereiden van de reis. Dan zeggen nieuwsgierigheid, organisatietalent en vooruitdenken waarschijnlijk meer dan de fiets zelf.

Een andere fietser rijdt juist zonder route weg om te zien waar hij uitkomt. Daar zien we eerder avontuur, flexibiliteit en improvisatievermogen. De activiteit is hetzelfde. De onderliggende kwaliteiten zijn totaal verschillend.

Dat geldt voor bijna alles wat we doen.

Soft skills herkennen: wat doe jij als niemand het van je vraagt?

Kijk eens naar activiteiten waar je vrijwillig tijd aan besteedt.

• Organiseer je familie-uitjes?
• Help je vrienden met het oplossen van problemen?
• Bouw je websites?
• Ben je voorzitter van een vereniging?
• Onderhoud je een moestuin?
• Schrijf je verhalen?
• Train je een sportteam?
• Speel je in een band?
• Verbouw je je huis?

Vraag jezelf vervolgens af: Wat vind ik daar eigenlijk leuk aan?

Niet het resultaat, maar het proces.

Want iemand die graag kookt, kan genieten van creativiteit. Of juist van structuur. Of van gastvrijheid. Of van het perfectioneren van technieken.

Dezelfde hobby. Weer andere vaardigheden.

Waarom soft skills steeds belangrijker worden

Veel ervaren professionals kijken vooral naar hun werkverleden wanneer zij nadenken over hun toekomst. Dat klinkt superlogisch. Maar als je alleen kijkt naar functies en functietitels, blijf je vaak denken binnen bekende kaders.

“Ik ben manager.”

“Ik ben beleidsadviseur.”

“Ik ben projectleider.”

Maar wat als je die titels even weglaat?

Dan ontstaat een interessantere vraag: Welke vaardigheden gebruik ik steeds opnieuw, zowel binnen als buiten mijn werk?

Want daar zitten vaak de rode draden.

Misschien kom je erachter je dat je overal mensen verbindt. Of dat je graag complexe informatie begrijpelijk maakt. Of dat je energie krijgt van organiseren, verbeteren, onderzoeken of creëren.

Dat zijn vaardigheden die veel langer meegaan dan functietitels.

Van hobby naar loopbaanoriëntatie

Stel dat je jarenlang in een managementfunctie hebt gewerkt en je rol verdwijnt door een reorganisatie.

Dan kun je blijven zoeken naar exact dezelfde functie.

Maar je kunt ook kijken naar wat je daadwerkelijk graag doet.

Misschien organiseer je in je vrije tijd evenementen voor een sportvereniging. Misschien ben jij degene die altijd vrijwilligers mobiliseert, planningen maakt en mensen enthousiast krijgt.

Dan blijkt jouw kracht misschien minder te liggen in “manager” zijn en meer in organiseren, verbinden en coördineren.

Dat opent ineens andere mogelijkheden.

Denk aan rollen in:

• projectmanagement;
• programmacoördinatie;
• evenementenorganisatie;
• communitymanagement;
• relatiemanagement;
• vrijwilligerscoördinatie.

Niet omdat je hobby je beroep moet worden, maar omdat dezelfde vaardigheden op veel verschillende plekken waardevol zijn.

Praktische voorbeelden van verborgen talenten

De fanatieke puzzelaar

Wie graag complexe puzzels of strategische spellen speelt, traint vaak:

• analytisch denken;
• patroonherkenning;
• geduld;
• probleemoplossend vermogen.

De bestuursvrijwilliger

Vrijwilligerswerk binnen verenigingen levert regelmatig ervaring op in:

• stakeholdermanagement;
• besluitvorming;
• onderhandelen;
• plannen en organiseren.

De fotograaf

Fotografie vraagt vaak om:

• observeren;
• aandacht voor detail;
• creativiteit;
• storytelling.

De amateur-muzikant

Samen muziek maken vraagt verrassend veel van mensen:

• luisteren;
• samenwerken;
• discipline;
• timing;
• feedback geven en ontvangen.

Eigenlijk een gemiddelde werkweek, maar dan met betere achtergrondmuziek.

Je functietitel verdwijnt misschien. Je vaardigheden niet.

Veel professionals verliezen bij een reorganisatie of ontslag tijdelijk hun houvast. Op zich is dat is heel begrijpelijk. Maar… een functie kan verdwijnen zónder dat jouw kwaliteiten verdwijnen.
Sterker nog: veel van die kwaliteiten gebruik je al jarenlang buiten je werk.

Daarom kan het waardevol zijn om niet alleen naar je cv te kijken, maar ook naar je agenda van de afgelopen maanden.

Waar besteed je vrijwillig tijd aan?

Waar krijg je energie van?

Waar vragen anderen jouw hulp voor?

En welke vaardigheden zitten daarachter?

Ontdek je soft skills met deze eenvoudige oefening

Pak een vel papier. Schrijf drie activiteiten op waar je in je vrije tijd graag mee bezig bent.

Noteer vervolgens per activiteit:

1. Wat doe ik precies?
2. Wat vind ik daar leuk aan?
3. Welke vaardigheden gebruik ik daarbij?
4. Waar zou ik die vaardigheden nog meer kunnen inzetten?

Nu hoeft die uitkomst natuurlijk niet te betekenen dat je morgen van baan verandert. Het zou je zelfs juist kunnen bevestigen dat je op de goede plek zit. Of ontdek je dat je binnen je huidige functie meer ruimte wilt creëren voor bepaalde werkzaamheden. En misschien zie je ineens mogelijkheden waar je eerder nooit aan gedacht had.

Niet omdat je iemand anders hoeft te worden, maar omdat je ontdekt welke rode draad al jarenlang door je werk en vrije tijd loopt. En die draad leidt verrassend vaak naar nieuwe mogelijkheden.

Soms ligt die gewoon op de tennisbaan, in de moestuin, achter een drumstel of ergens halverwege een veel te ambitieuze fietstocht die je zelf had bedacht.

Benieuwd welke soft skills jij ongemerkt al jarenlang ontwikkelt? Kijk dan eens verder dan je cv. Juist in de activiteiten waar je vrijwillig tijd en energie in steekt, liggen vaak aanwijzingen voor werk dat écht bij je past. En wie weet levert dat niet alleen nieuwe inzichten op, maar ook nieuwe loopbaankansen.

Het bericht Wat je vrijetijdsbesteding zegt over je werk verscheen eerst op Het is Netwerken.

“Je moet gewoon focus aanbrengen.”

Het klinkt altijd zo logisch. Zeker als je werk zoekt, van richting wilt veranderen of opnieuw wilt uitvinden wat je eigenlijk wilt doen.

Maar wat nu als je helemaal niet weet waarop je moet focussen?

Daar lopen veel ervaren professionals tegenaan. Zeker wanneer het werk dat je jarenlang deed, verandert. Of verdwijnt. Of wanneer je diep van binnen voelt dat je er niet nog eens tien jaar mee door wilt.

Dan wordt focus ineens een ingewikkeld ding.

De zaklamp en de bouwlamp

Psychologen weten al lang dat ons brein slecht gaat op onzekerheid. We houden van duidelijkheid. Van plannen. Van doelen.

Dat geeft rust.

Maar er zit wel een keerzijde aan.
Want als je te snel kiest waar je je aandacht op richt, ga je automatisch andere mogelijkheden minder goed zien. Alsof je met een zaklamp in een donkere ruimte rondloopt. Je ziet heel scherp wat in de lichtbundel valt, maar alles daarbuiten verdwijnt uit beeld.

Dat is handig als je al weet waar je heen wilt, maar minder handig als je nog aan het ontdekken bent.

In zo’n fase heb je eigenlijk geen zaklamp nodig, maar een bouwlamp. Een brede straal die veel tegelijk verlicht.

“Waar richt je je aandacht op?”

“Mijn vak bestaat niet meer”

Jeroen kwam een tijd geleden bij BaanBreker binnen. Architect, al zijn hele werkzame leven. En niet bepaald vrolijk.

“Mijn vak bestaat niet meer”, zei hij tijdens een van de eerste bijeenkomsten.

Dat voelde voor hem ook echt zo. Eerst had hij de overgang van de tekentafel naar de computer meegemaakt. Dat was wennen geweest, maar uiteindelijk had hij zich aangepast.

En nu zag hij hoe AI steeds meer ontwerptaken overnam. Een goede prompt invoeren en binnen korte tijd verschijnt een compleet huisontwerp, inclusief bouwkundige voorwaarden en technische uitwerking.

Voor iemand die tientallen jaren architect was geweest, voelde dat alsof de grond onder zijn vak vandaan werd getrokken.
Zijn eerste focus was daarom vooral gericht op verlies.

Hoe moest hij verder als architect? Waar kon hij nog terecht als architect? Welke werkgevers zochten nog architecten?

Logische vragen, maar misschien niet de juiste.

Van beroep naar talent

Tijdens BaanBreker gebeurde iets interessants.

In gesprekken over zijn werk vertelde Jeroen enthousiast over projecten waar hij trots op was.

Niet over de mooiste gebouwen. Niet over prestigieuze opdrachtgevers. Maar over problemen die hij had opgelost.

Zo vertelde hij uitgebreid over een oplossing die hij bedacht had voor verzakkende winkelpanden. De entree van veel winkels werd daardoor lastig toegankelijk. Hij ontwikkelde een aanpassing die technisch goed werkte, niet ontsierend was én toegankelijk bleef voor mensen met een rollator of kinderwagen.

Terwijl hij erover vertelde, veranderde zijn houding zichtbaar. Dit was waar zijn ogen van gingen glimmen.

Niet het tekenen. Niet het architect-zijn. Maar het oplossen van complexe praktische problemen.

En daarmee verschoof zijn focus.

Niet langer: “Waar kan ik nog architect zijn?”

Maar: “Waar worden ingewikkelde bouwkundige problemen opgelost?”

Dat bleek een totaal andere vraag.

“Je beroep verandert. Je talent blijft.”

Het verschil tussen een doel en een richting

Veel mensen denken dat focus betekent dat je precies moet weten waar je uit wilt komen. Dat is niet altijd zo.
Sterker nog: in een periode van heroriëntatie werkt dat vaak averechts.

Een veel bruikbaarder aanpak is om eerst een richting te kiezen.

Niet: “Ik moet binnen drie maanden een baan hebben als…”

Maar: “Ik wil onderzoeken waar mijn ervaring met het oplossen van technische vraagstukken van waarde is.”

Een richting geeft ruimte. Een doel sluit af.

En juist in een onderzoeksfase heb je die ruimte nodig.

Waarom kiezen soms pas later komt

Er bestaat een psychologisch begrip dat exploreren versus exploiteren wordt genoemd.

Vrij vertaald: Ga je onderzoeken of ga je uitvoeren?

Wanneer je een restaurant binnenloopt waar je nog nooit bent geweest, kijk je eerst naar de kaart. Je verkent de mogelijkheden. En pas daarna kies je.

Toch proberen veel professionals die zich opnieuw oriënteren meteen te kiezen zonder eerst goed te verkennen.

Dat is alsof je in een restaurant direct het eerste gerecht aanwijst omdat je bang bent dat de ober anders wegloopt. Niet heel verstandig.

De nieuwe focus van Jeroen

Toen Jeroen eenmaal inzag dat hij zich niet hoefde vast te klampen aan de functietitel architect, ontstonden er nieuwe mogelijkheden.
Uiteindelijk kwam hij terecht bij een aannemersbedrijf dat gespecialiseerd is in het herstellen van beschadigde en verzakte woningen.

Huizen waar brand was geweest. Pandconstructies die problemen vertoonden. Complexe restauraties.

Precies het soort vraagstukken waar zijn ervaring enorm waardevol bleek.

Zijn werk veranderde. Zijn talent niet.

En dat maakte alle verschil.

Focus als kompas

Dat is wel de belangrijkste les.

Focus is geen tunnel. Focus is een kompas.

Te weinig focus zorgt ervoor dat je alle kanten op blijft kijken.

Te veel focus zorgt ervoor dat je kansen mist die net buiten beeld liggen.

De kunst is om een richting te kiezen die breed genoeg is om nieuwe mogelijkheden te ontdekken en concreet genoeg om daadwerkelijk in beweging te komen.

Dat klinkt eenvoudiger dan het is. Daarom oefenen we daar in BaanBreker veel mee.

Niet door mensen te vertellen wat ze moeten worden, maar wel door met elkaar te onderzoeken waar hun ervaring, talenten en nieuwsgierigheid elkaar ontmoeten.

Want soms ligt je volgende stap verrassend dicht bij wat je altijd al het leukste vond aan je werk.

“Focus is geen tunnel. Focus is een kompas.”

Benieuwd waar jouw ervaring nog meer van waarde kan zijn? Tijdens BaanBreker onderzoek je samen met andere ervaren professionals welke richtingen bij je passen, zonder dat je meteen alles hoeft te weten. Want kiezen begint vaak met ontdekken.

Het bericht Focus vinden als je niet weet wat je volgende stap is in je loopbaan verscheen eerst op Het is Netwerken.

Laat ze zien hoe de toekomst eruitziet als jij er werkt

Veel ervaren professionals lopen er vroeg of laat tegenaan. Je hebt de ervaring, de kennis en de resultaten. Toch lijkt het alsof werkgevers vooral kijken naar wat er ontbreekt. Niet exact de juiste branche. Te veel ervaring. Een functie die nét anders heet dan de functie waarop je solliciteert.

Het gevolg? Je motivatiebrief, cv of LinkedIn-profiel verandert ongemerkt in een verdediging van waarom je tóch geschikt bent.

Maar misschien ligt daar niet de oplossing.

Misschien gaat het er niet om dat je nóg beter uitlegt wat je hebt gedaan. Misschien gaat het erom dat je laat zien wat er gebeurt als jij er straks werkt.

Werkgevers nemen geen cv aan, maar een toekomstbeeld

Wanneer een recruiter of hiring manager jouw sollicitatie leest, probeert hij zich voortdurend een voorstelling te maken van de toekomst.

• Hoe zou het zijn als deze persoon hier werkt?
• Wat verandert er in het team?
• Welke problemen worden opgelost?
• Hoe reageren collega’s en klanten?

Dat gebeurt grotendeels onbewust.

Psychologen noemen dit mental simulation: het vermogen om toekomstige situaties voor je te zien. Onderzoek laat zien dat mensen sneller vertrouwen krijgen in een idee, persoon of oplossing wanneer ze zich een concreet beeld kunnen vormen van hoe die toekomst eruitziet.

En precies daar laten veel sollicitanten kansen liggen.

Van beschrijven naar laten beleven

Lees deze zin eens:

“Ik ben een verbindende projectmanager met sterke communicatieve vaardigheden.”

Daar is op zich niets mis mee, maar wat ‘zie’ je? Waarschijnlijk niet zoveel.

Vergelijk dat eens met:

“Ik zit aan tafel met collega’s uit drie afdelingen die al weken langs elkaar heen werken. De irritatie is voelbaar. Twee uur later hangt er een gezamenlijk plan aan de muur en lopen mensen de ruimte uit met nieuwe energie. Niet omdat ik alle antwoorden had, maar omdat ik de juiste vragen stelde.”

Nu ontstaat er een beeld. De lezer ziet de situatie voor zich. En dat maakt een wereld van verschil.

Gebruik woorden die beweging creëren

Veel sollicitaties bevatten statische woorden:

• verantwoordelijk voor
• betrokken bij
• ervaring met
• kennis van
• werkzaam geweest als

Die woorden vertellen iets, maar laten weinig zien.

Beeldende werkwoorden zetten een scène neer. Ze creëren beweging, emotie en resultaat.

Denk bijvoorbeeld aan:

 

Vergelijk deze twee zinnen eens:

Statisch:

“Ik was verantwoordelijk voor het verbeteren van de samenwerking tussen afdelingen.”

Beeldend:

“Ik bracht afdelingen die vooral óver elkaar praatten weer met elkaar in gesprek, waardoor projecten sneller van de grond kwamen.”

Of:

Statisch:

“Ik heb ervaring met procesoptimalisatie.”

Beeldend:

“Ik haalde onnodige stappen uit processen, zodat medewerkers minder tijd kwijt waren aan administratie en meer tijd hadden voor klanten.”

De tweede versie laat letterlijk zien wat je doet.

Schrijf alsof je alvast terugkijkt

Een krachtige techniek is het beschrijven van een toekomstige herinnering.

Stel je voor dat je al een jaar in je nieuwe functie werkt. Wat zie je dan?

Bijvoorbeeld:

“Het is een jaar nadat ik ben begonnen. Tijdens een teamoverleg hoor ik een collega zeggen: ‘Sinds jij hier werkt, weten we eindelijk wie waarmee bezig is.’ Op dat moment weet ik dat ik heb bijgedragen aan iets wat groter is dan een project of doelstelling: overzicht, rust en samenwerking.”

Of:

“Ik loop door het magazijn en merk dat niemand meer brandjes aan het blussen is. De processen lopen soepel, klanten krijgen wat ze verwachten en medewerkers hebben weer plezier in hun werk. Dat zijn de resultaten waar ik energie van krijg.”

Dit soort beschrijvingen helpt werkgevers zich voor te stellen hoe jouw bijdrage eruitziet.

De STARR-methode helpt je verhaal concreet te maken

Veel mensen kennen de STARR-methode vooral als voorbereiding op een sollicitatiegesprek. Maar STARR is ook een uitstekend hulpmiddel om een beeldend verhaal te schrijven voor je motivatiebrief, cv of LinkedIn-profiel.

Bij STARR beschrijf je:

• Situatie – Wat speelde er?
• Taak – Wat was jouw opdracht?
• Actie – Wat deed jij?
• Resultaat – Wat leverde het op?
• Reflectie – Wat heb je geleerd?

Wanneer je deze structuur gebruikt, voorkom je dat je blijft hangen in algemene termen.

In plaats van:

“Ik ben goed in veranderingstrajecten.”

Beschrijf je bijvoorbeeld:

“Toen twee teams moesten samengaan (Situatie), kreeg ik de opdracht om de samenwerking vorm te geven (Taak). Ik organiseerde gezamenlijke werksessies en maakte verschillen bespreekbaar (Actie). Binnen zes maanden werkten beide teams volgens één proces en steeg de medewerkerstevredenheid zichtbaar (Resultaat). Dat leerde mij dat mensen pas veranderen wanneer ze zich gehoord voelen (Reflectie).”

Wil je meer weten over het toepassen van de STARR-methode? Lees dan ook het eerdere artikelen hierover:

Hulp bij je sollicitatiegesprek: de STARR-methode

en

STARR als geheugensteuntje:  waarom je brein meer onthoudt dan je denkt tijdens netwerkgesprekken

Wat ziet een werkgever als hij jouw profiel leest?

Dat is uiteindelijk de belangrijkste vraag.

Ziet hij een lijst met functies? Of ziet hij een professional die:

• rust brengt in complexe situaties;
• collega’s met elkaar verbindt;
• klanten vertrouwen geeft;
• processen eenvoudiger maakt;
• nieuwe kansen creëert;
• mensen in beweging krijgt.

En weet je, ook al denken ze van niet, eigenlijk zoeken werkgevers helemaal geen kandidaat die aan alle functie-eisen voldoet. Ze zoeken iemand die waarde toevoegt.

Iemand van wie ze zich kunnen voorstellen dat collega’s straks zeggen:

“Wat fijn dat hij hier werkt.”

Of:

“Sinds zij erbij is, loopt het gewoon beter.”

Hoe levendiger jij dat toekomstbeeld kunt schetsen, hoe makkelijker een werkgever zich kan voorstellen dat jij de juiste keuze bent.

En misschien is dat wel het verschil tussen een sollicitatie die wordt gelezen en een sollicitatie die wordt onthouden.

Oefening: schrijf jouw werktoekomst

Maak deze zin af:

“Het is een jaar nadat ik ben begonnen. Als ik rondkijk zie ik…”

Schrijf vervolgens minimaal 200 woorden door. Gebruik daarbij zoveel mogelijk beeldende werkwoorden.

Beschrijf:

• wat je ziet;
• wat je hoort;
• welke problemen zijn opgelost;
• waar collega’s blij mee zijn;
• welke resultaten zichtbaar zijn;
• waar jij energie van krijgt.

Want zodra jij jouw werktoekomst helder kunt beschrijven, wordt het voor een werkgever veel gemakkelijker om zich voor te stellen hoe die toekomst eruitziet mét jou.

Werkgevers nemen geen verleden aan. Ze nemen een toekomst aan. Laat zien hoe die eruitziet met jou erbij.

 

Het bericht Laat werkgevers jouw werktoekomst zien: beeldend schrijven in je sollicitatie verscheen eerst op Het is Netwerken.

Er zijn van die momenten waarop je ineens denkt: misschien gaat het gewoon niet meer gebeuren.

Niet hardop. Niet dramatisch. Meer als een sluipende gedachte die zich tussen de bedrijven door nestelt. Terwijl je koffie zet. Terwijl je voor de derde keer een vacaturetekst leest waar je eigenlijk prima op past. Terwijl je LinkedIn opent en weer iemand ziet posten dat hij “superblij en dankbaar” een nieuwe uitdaging heeft gevonden.

En jij? Jij hebt twintig jaar ervaring, hebt reorganisaties overleefd, teams opgebouwd, klanten binnengehaald, problemen opgelost waar anderen met een burn-out van zouden gaan haperen. Maar tóch begin je ergens te twijfelen of jij nog wel de juiste match bent.

Dat gevoel komt vaker voor dan veel professionals denken. Zeker bij mensen met een flinke dosis ervaring. Niet omdat ze minder kunnen, maar omdat langdurige onzekerheid iets doet met het menselijk brein.

Gelukkig werkt dat brein twee kanten op.

Hoe je langzaam het geloof kunt verliezen

Psychologen noemen het verschijnsel learned helplessness: aangeleerde hulpeloosheid. Het begrip werd bekend door psycholoog Martin Seligman. Kort gezegd: wanneer mensen herhaaldelijk ervaren dat hun inspanning weinig effect lijkt te hebben, raken ze ontmoedigd. Niet omdat ze niets kunnen, maar omdat hun systeem langzaam leert: wat ik doe maakt blijkbaar geen verschil.

Dat zie je niet alleen bij werkzoekenden. Ook professionals mét werk kunnen erin terechtkomen. Bijvoorbeeld wanneer:

• ze jarenlang goed functioneerden in een organisatie die ineens niet meer bij hen past;
• sollicitaties steeds stilvallen na “we hebben veel geschikte kandidaten gesproken”;
• hun ervaring eerder als duur dan als waardevol wordt gezien;
• hun vakgebied sneller verandert dan zij prettig vinden;
• ze telkens horen dat ze “overgekwalificeerd” zijn;
• ze hun professionele identiteit zijn kwijtgeraakt na ontslag, ziekte of een reorganisatie.

Het verraderlijke is: het verlies van vertrouwen gebeurt meestal niet in één klap. Het gaat in kleine beetjes.

Zoals een telefoonaccu die ineens van 80% naar 7% blijkt te zijn gegaan terwijl je dacht dat het nog prima ging.

Waarom juist ervaren professionals dit zo sterk kunnen voelen

Veel ervaren professionals hebben hun loopbaan opgebouwd in een tijd waarin inzet vaak automatisch leidde tot resultaat. Goed werk leverde doorgroei op. Loyaliteit had waarde. Expertise telde zichtbaar mee.

De huidige arbeidsmarkt voelt soms anders. Sneller. Diffuser. Meer gericht op zichtbaarheid, netwerken, personal branding en aanpassingsvermogen. Dan voelt dat alsof je opeens mee moet doen aan een spel waarvan de regels onderweg veranderd zijn. En dat raakt dieper dan alleen werk.

Werk is voor veel mensen ook:

• 

  identiteit;

• ritme;
• betekenis;
• sociale bevestiging;
• autonomie;
• toekomstgevoel.

Wanneer dat onder druk komt te staan, reageert het brein alsof er sprake is van verlies. Neurologisch gezien is dat niet overdreven sentiment; dezelfde hersengebieden die actief zijn bij fysieke pijn reageren ook op sociale afwijzing en statusverlies.

Met andere woorden: dat een afwijzing harder binnenkomt dan je rationeel zou willen, is niet zwak. Het is menselijk.

Het gekke is: je brein gelooft vooral bewijs

Veel mensen proberen zichzelf moed in te praten.

Kom op, positief blijven.
Gewoon vertrouwen houden.
Je moet erin geloven.

Vaak werkt het brein echter minder op motivatie dan op bewijs.

Zelfvertrouwen ontstaat niet primair uit affirmaties. Het ontstaat uit ervaringen waaruit je systeem concludeert: zie je wel, ik kan nog bewegen, leren, bijdragen en effect hebben.

Dat betekent ook dat vertrouwen meestal niet terugkomt door grootse doorbraken. Het komt terug via kleine, geloofwaardige successen.

Da’s niet sexy. Wel effectief.

Waarom kleine acties neurologisch slimmer zijn dan grote plannen

Wanneer mensen weinig vertrouwen ervaren, maken ze vaak één van twee bewegingen; ze gaan nóg harder duwen of ze trekken zich juist terug.

Beide zijn begrijpelijk. Geen van beide helpt altijd.

Neurowetenschappelijk onderzoek laat zien dat het brein beter reageert op haalbare actie dan op overweldigende ambitie. Kleine successen activeren het beloningssysteem en vergroten het gevoel van invloed. Psycholoog Albert Bandura noemde dat self-efficacy. Oftewel, het vertrouwen dat je effect kunt hebben op situaties.

Dat vertrouwen groeit niet door denken alleen, maar door ervaren.

Dus nee: ‘de perfecte carrièreswitch uitdenken’ hoeft niet je eerste stap te zijn. Een veel slimmer begin kan zijn:

• één oud-collega bellen zonder verborgen agenda;
• een koffiegesprek voeren in een sector waar je nieuwsgierig naar bent;
• een expertiseartikel schrijven;
• iemand anders helpen met een vraagstuk;
• ergens gastspreker zijn;
• een skill leren waar je eigenlijk stiekem zin in hebt.

Niet omdat dat direct een baan oplevert, maar omdat je systeem opnieuw bewijs verzamelt dat jij nog steeds beweegt.

De kracht van onverwachte omwegen

Veel carrières lijken achteraf logisch, maar tijdens het proces voelen ze vaak rommelig.

De directeur die ooit begon als administratief medewerker.
De HR-manager die via vrijwilligerswerk ontdekte dat ze trainer wilde worden.
De ICT’er die na een reorganisatie ineens in het onderwijs belandde en dacht: waarom heeft niemand mij dit twintig jaar eerder verteld?

Echte loopbaanverandering ontstaat zelden uit één perfect masterplan. Veel vaker ontstaat het via wat onderzoekers planned happenstance noemen: betekenisvolle toevalligheden die alleen zichtbaar worden doordat iemand in beweging blijft.

Dat betekent ook dat niet elke actie nuttig hoeft te zijn in de klassieke zin. Soms is een omweg precies de route.

Waarom schaamte vaak meer in de weg zit dan gebrek aan talent

Veel ervaren professionals hebben ongemerkt een enorme innerlijke norm ontwikkeld: Ik zou dit toch inmiddels moeten weten?
Daardoor blijven ze soms te lang alleen rondlopen met twijfel. En dat terwijl vrijwel iedereen periodes kent waarin werk niet meer vanzelfsprekend voelt.
Misschien is een van de lastigste stappen daarom niet solliciteren, maar zichtbaar durven zijn zonder direct een perfect verhaal te hebben.

Dus niet: “Hier is mijn volledig uitgekristalliseerde toekomststrategie.” Maar: “Ik onderzoek wat een volgende stap zou kunnen zijn.”

Dat is geen zwakte. Dat is professionele volwassenheid.

Soms moet niet jij veranderen, maar je context

Een opvallende valkuil bij ervaren professionals: ze gaan zichzelf optimaliseren voor een omgeving die eigenlijk niet meer bij hen past.

Nóg een cursus.
Nóg scherper cv.
Nóg beter LinkedIn-profiel.

Nuttig? Soms wel. Maar er bestaat ook zoiets als een verkeerde habitat. Een ijsbeer die ongelukkig wordt in de woestijn heeft namelijk geen motivatieprobleem.

Sommige professionals functioneren jarenlang uitstekend in stabiliteit en raken leeg van permanente verandering. Anderen ontdekken juist dat ze jarenlang te klein hebben gespeeld. De vraag is dus niet alleen: Hoe word ik aantrekkelijker voor de arbeidsmarkt?, maar ook: Welke omgeving haalt eigenlijk het beste in mij naar boven?

En dat is een fundamenteel andere vraag.

Vertrouwen terugvinden begint zelden met zekerheid

Misschien is dat wel de grootste misvatting: dat vertrouwen pas terugkomt zodra alles duidelijk is. In werkelijkheid ontstaat vertrouwen vaak terwijl mensen bewegen zonder volledige zekerheid. Niet roekeloos, niet naïef. Maar stap voor stap.

Soms begint het met een gesprek waarin je je weer even gezien voelt.
Soms met iemand die onverwacht zegt: “Daar ben jij toch juist heel goed in?”
Soms met een project waarvan je vooraf dacht dat het slechts tijdverdrijf was.
En soms simpelweg met één ochtend waarop je merkt dat je weer nieuwsgierig bent in plaats van moe.

Dat zijn geen kleine dingen. Dat zijn signalen dat het systeem weer open begint te gaan.
En misschien is dát uiteindelijk waar opnieuw geloven over gaat: niet blind vertrouwen dat alles vanzelf goedkomt, maar langzaam herontdekken dat er nog beweging mogelijk is.

Ook voor jou.

Tot slot

Het bericht Vertrouwen houden als ervaren professional verscheen eerst op Het is Netwerken.

Alleen al het lezen van die woorden roept bij veel mensen direct herinneringen op. Aan lokalen met tl-verlichting, onverwachte mondelinge overhoringen en het hardnekkige gevoel dat Duits vooral bestond uit naamvallen waar je later nooit meer iets aan zou hebben.

En toch is het opvallend hoeveel volwassenen dit rijtje tientallen jaren later nog steeds foutloos kunnen opdreunen.

Niet omdat het zo’n feest was om te leren, maar omdat ons brein verrassend goed werkt met structuur, herhaling en geheugensteuntjes. Juist dát maakt het interessant voor ervaren werkzoekers en werkoriënteerders die tijdens netwerkgesprekken merken dat hun enorme hoeveelheid ervaring eerder verwarrend dan behulpzaam voelt.

Want hoe vertel je in hemelsnaam in een kwartier koffie drinken wie je bent, waar je goed in bent en wat je allemaal hebt gedaan, zonder te klinken alsof iemand die je LinkedIn-profiel voorleest?

Daar komt de STARR-methode om de hoek kijken.

Waarom ervaren professionals vaak verdwalen in hun eigen ervaring

Starters hebben tijdens netwerkgesprekken meestal één uitdaging: ze hebben nog weinig voorbeelden.

Professionals met twintig of dertig jaar werkervaring hebben precies het tegenovergestelde probleem. Zij hebben zóveel voorbeelden dat ze soms niet meer weten waar ze moeten beginnen. Ze hebben reorganisaties meegemaakt, teams opgebouwd, klanten binnengehaald, systemen verbeterd, conflicten opgelost en ergens tussendoor waarschijnlijk ook nog de printer weer aan de praat gekregen omdat ´jij daar handig mee bent´.

Het gevolg is vaak dat verhalen óf veel te uitgebreid worden, óf juist zo abstract dat niemand nog precies begrijpt wat iemand nu eigenlijk heeft gedaan.

Dan ontstaan zinnen als:
“Ik hield me bezig met stakeholdermanagement en procesoptimalisatie in een complexe omgeving.”

Dat klinkt indrukwekkend. Maar ook een beetje alsof een managementboek zichzelf probeert te verkopen.

Mensen onthouden zelden abstracte termen. Ze onthouden situaties. Verhalen. Concrete voorbeelden.

En precies daarvoor is de STARR-methode zo krachtig.

Waarom de STARR-methode zo goed werkt tijdens netwerkgesprekken

De STARR-methode wordt vaak gekoppeld aan sollicitatiegesprekken, maar eigenlijk is het vooral een manier om ervaringen logisch en prettig vertelbaar te maken.

De structuur helpt je om niet te verdwalen in bijzaken. Eerst schets je de situatie. Daarna leg je uit wat jouw taak of verantwoordelijkheid was. Vervolgens vertel je welke acties jij concreet hebt ondernomen, wat daarvan het resultaat was en wat je ervan geleerd hebt.

Dat klinkt misschien wat formeel, maar in de praktijk helpt het vooral om rust in je verhaal te brengen.

Vergelijk deze twee antwoorden eens.

“Ja, ik heb veel gedaan op het gebied van samenwerking tussen afdelingen.”

Prima zin. Niemand zal ervan schrikken. Maar ook niemand zal hem later nog onthouden.

Vergelijk dat met:
“Tijdens een reorganisatie werkten drie afdelingen compleet langs elkaar heen. Ik kreeg de opdracht om daar weer samenwerking in te krijgen. Daarom heb ik vaste overlegmomenten ingevoerd en rollen opnieuw verdeeld. Binnen een paar maanden daalde het aantal escalaties enorm en werden deadlines weer gehaald. Wat ik daar vooral leerde, is hoeveel verschil duidelijke communicatie maakt in periodes van verandering.”

Dat tweede verhaal geeft direct een beeld. Je ziet bijna voor je wat er gebeurde. En precies dát blijft hangen tijdens een netwerkgesprek of koffiegesprek.

Oude ezelsbruggetjes en moderne loopbaanverhalen

Eigenlijk werkt STARR opvallend hetzelfde als die ouderwetse rijtjes van school.

Destijds leerden we ook niet alles woord voor woord uit enthousiasme. We leerden het omdat een slim opgebouwd rijtje informatie makkelijker oproepbaar maakt op momenten van stress.

En laten we eerlijk zijn: netwerkgesprekken voelen soms verdacht veel als een onverwachte overhoring voor volwassenen.

Je zit tegenover iemand die vriendelijk vraagt:
“Waar ben jij goed in?”
“Waar krijg je energie van?”
“Kun je daar een voorbeeld van geven?”

En plotseling lijkt twintig jaar werkervaring opgelost in melkschuim en cappuccinolepeltjes.

Juist dan helpt een mentale structuur. Niet om ingestudeerd over te komen, maar om jezelf houvast te geven terwijl je praat.

De valkuil van bescheiden professionals

Wat je vaak ziet bij ervaren professionals is dat ze hun eigen bijdrage kleiner maken dan nodig is.

Ze zeggen dingen als:
“Ach, dat deed het hele team.”
Of:
“Dat was eigenlijk heel vanzelfsprekend.”

Terwijl daar juist vaak de meest interessante voorbeelden achter zitten.

Mensen die jarenlang ervaring hebben opgebouwd, vergeten soms hoe bijzonder bepaalde vaardigheden eigenlijk zijn. Voor hen voelt het normaal om conflicten op te lossen, rust te bewaren tijdens veranderingen of complexe processen overzichtelijk te maken. Maar voor anderen is dat juist precies de expertise waar ze naar op zoek zijn.

De STARR-methode helpt daarom niet alleen om verhalen duidelijker te maken, maar ook om je eigen ervaring serieuzer te nemen. Niet groter maken dan nodig is, maar wel zichtbaar maken wat je daadwerkelijk hebt gedaan.

Een netwerkgesprek hoeft geen toneelstuk te worden

Gelukkig betekent dit niet dat je tijdens een koffiegesprek krampachtig in jezelf hoeft te mompelen:
“Situatie… taak… actie…”

Dat zou het gesprek waarschijnlijk een onverwacht therapeutisch karakter geven.

Het mooie van STARR is juist dat het na verloop van tijd vanzelf natuurlijker gaat voelen. Hoe vaker je voorbeelden op die manier structureert, hoe makkelijker je brein relevante situaties terugvindt op het moment dat iemand ernaar vraagt.

Net zoals dat Duitse naamvallenrijtje ooit automatisch in je hoofd kroop en daar vervolgens permanent bleef wonen.

Ons geheugen is soms een vreemd systeem. Maar ook een verrassend bruikbaar systeem.

Tot slot

Veel ervaren werkzoekers denken dat ze zichzelf beter moeten ‘verkopen’. In werkelijkheid hebben ze vaak vooral behoefte aan meer structuur in hun verhalen.

Niet omdat hun ervaring onvoldoende is, maar omdat rijke ervaring zonder structuur soms moeilijk zichtbaar wordt voor anderen.

De STARR-methode helpt om die ervaring toegankelijk, concreet en menselijk te maken. Zeker tijdens netwerkgesprekken, waarin vertrouwen vaak ontstaat door herkenbare voorbeelden in plaats van perfecte antwoorden.

Dus de volgende keer dat iemand tijdens een koffiegesprek vraagt:
“Kun je daar een voorbeeld van geven?”

Denk dan gerust even terug aan die middelbare school.

Blijkbaar zijn sommige rijtjes tóch nuttiger geworden dan we ooit hadden verwacht.

En wil je niet alleen nadenken over netwerk- en koffiegesprekken, maar er ook echt handiger in worden? Bij BaanBreker oefen je met dit soort gesprekken én leer je hoe je ze organiseert zonder dat het geforceerd of ongemakkelijk voelt. Want een goed netwerkgesprek begint meestal niet met de perfecte pitch, maar met durven beginnen aan een gewoon gesprek.

Het bericht Van “mit, nach, bei…” naar STARR: waarom je brein meer onthoudt dan je denkt tijdens netwerkgesprekken verscheen eerst op Het is Netwerken.

Als jij bij die tweede categorie hoort: welkom. Je bent niet alleen.

Veel professionals lopen jarenlang rond met een vaag gevoel dat er iets schuurt. Niet dramatisch genoeg voor een crisis. Niet duidelijk genoeg voor een radicale carrièreswitch naar een camping in Portugal.

Maar ergens knaagt het. Je werk past misschien nog prima op papier, maar gevoelsmatig zit er steeds meer zand in de motor.

Dus laten we het eens anders aanpakken.

Geen standaard loopbaanadvies. Geen zweverige ‘volg je passie’-teksten.

Maar een eerlijke test.

De ander werk test: ben jij toe aan ander werk?

Pak geen rekenmachine. Je hebt alleen een beetje zelfkennis nodig. Tel simpelweg hoeveel uitspraken pijnlijk herkenbaar zijn.

1. Je hebt een Oscar verdiend voor ‘enthousiast deelnemen aan meetings’

Je knikt. Je glimlacht. Je zegt dingen als:

“Goed punt.”

Terwijl je in je fantasie al drie keer een appartement in Italië hebt gekocht.

Als je complete werkdagen doorkomt op professioneel acteren, is dat meestal een signaal.

2. Je gebruikt opvallend vaak de zin:

“Het is prima hoor.”

Niet:

• “Ik zit helemaal op mijn plek.”
• “Ik heb er zin in.”
• “Wat een geweldige omgeving.”

Nee.

“Prima.”

Het gevaarlijke aan ‘prima’ is dat mensen er jaren in kunnen blijven hangen.

3. Je werkdag voelt langer dan de winters van vroeger

Om 10:17 kijk je op de klok.
Om 10:24 opnieuw.

En om 10:31 vraag je je af hoe het mogelijk is dat tijd tegelijkertijd bestaat én stilstaat.

Werk hoeft niet elke dag sensationeel te zijn.

Maar als elke dag voelt alsof je door nat cement loopt, is het misschien tijd om eerlijk te worden.

4. Je krijgt meer energie van het annuleren van afspraken dan van je werk zelf

Iemand zegt: “Die meeting gaat niet door.”

En plotseling ervaar je een vorm van geluk die verdacht dicht tegen vakantiegevoel aanzit.

Dat zegt iets.

5. Je fantaseert regelmatig over totaal ander werk

Niet een beetje ander werk. Nee.

Je overweegt ineens:

• een koffiezaak
• boswachter worden
• iets met honden
• een tiny house
• een bestaan zonder KPI’s
• een baan waarin niemand ooit het woord ‘stakeholders’ gebruikt

Dat betekent niet dat je daadwerkelijk alpaca-fokker moet worden. Maar het betekent vaak wel dat je brein naar lucht zoekt.

6. Je irritatiegrens ligt inmiddels gevaarlijk laag

Een collega zegt:

“Zullen we hier een werkgroepje voor starten?”

En jij moet actief voorkomen dat je uit het raam springt.

Natuurlijk: irritatie hoort soms bij werk.

Maar chronische werkirritatie is vaak vermomde vermoeidheid.

7. Je voelt je meer een systeemonderdeel dan een mens

Je bent ooit begonnen met ideeën, energie en ambitie.

Nu update je vooral Excelbestanden terwijl iemand in een overleg zegt:

“Kunnen we daar een proces op zetten?”

Veel ervaren professionals lopen hier tegenaan.

Niet omdat ze hun werk niet meer kunnen. Maar omdat ze zichzelf er langzaam in kwijt zijn geraakt.

8. Je motivatie is spoorloos verdwenen

Vroeger wilde je dingen verbeteren.

Nu denk je vooral:

“Prima. Zoek het uit.”

Dat is meestal geen luiheid. Dat is mentale loskoppeling.

9. Je blijft vooral vanwege salaris, zekerheid of pensioen

Begrijpelijk.

Volwassen mensen hebben rekeningen.

Maar als zekerheid de enige reden is dat je blijft, moet je jezelf misschien afvragen:

Wil ik hier nog jaren van mijn leven in stoppen?

Want ‘volhouden’ is geen langetermijnstrategie.

10. Je lichaam doet inmiddels ook mee

Je hoofd zegt:

“Valt wel mee.”

Je lichaam zegt:

• slecht slapen
• vermoeid wakker worden
• spanning
• hoofdpijn
• concentratieproblemen
• nergens echt van herstellen

Lichamen hebben vaak eerder door dat iets niet meer klopt.

11. Je kijkt jaloers naar mensen die wél enthousiast zijn

Niet eens op een nare manier.

Maar je ziet iemand praten over zijn werk en denkt:

“Zo voelde ik me vroeger ook.”

Dat moment komt harder binnen dan mensen soms toegeven.

12. Je leest artikelen zoals dit niet ‘voor de grap’

Ook een belangrijke.

Mensen die helemaal tevreden zijn met hun werk googelen meestal niet:

• toe aan ander werk
• andere baan test
• waarom ben ik zo moe van mijn werk
• werk past niet meer

Dat jij hier bent, zegt waarschijnlijk al genoeg.

Uitslag van de test

0 – 3 keer herkenbaar

Waarschijnlijk heb je gewoon een mindere periode. Of een dramatisch slechte maandag.

Maar nog geen reden om direct LinkedIn op ‘Open to Work’ te zetten.

4 – 7 keer herkenbaar

Er schuurt iets. Niet negeren.

Waarschijnlijk ben je niet direct toe aan ontslag, maar wel aan een serieus gesprek met jezelf.

Wat mis je? Waar loop je leeg? Wat klopt er niet meer?

8 – 12 keer herkenbaar

Gefeliciteerd.

Of gecondoleerd.

De kans is groot dat je al langer weet dat je toe bent aan ander werk.

Niet per se morgen. Niet per se radicaal. Maar wel: verandering.

Waarom veel slimme mensen tóch blijven zitten

Omdat verandering spannend is. Omdat je goed bent geworden in wat je doet. Omdat anderen denken dat het goed gaat.

Omdat salaris verslavend praktisch is…. En omdat ervaren professionals vaak ongemerkt in een vreemde situatie terechtkomen:

Ze zijn succesvol geworden in werk dat steeds minder bij ze past.

Dat voelt verwarrend. Want aan de buitenkant klopt alles, maar vanbinnen ben je jezelf langzaam kwijtgeraakt.

Het lastige aan werk dat niet meer past

Slecht werk herken je meteen.

Werk dat nét niet meer past is ingewikkelder.

Dat soort werk:

• is veilig
• betaalt prima
• ziet er goed uit op LinkedIn
• is rationeel verdedigbaar

Alleen voel jij ondertussen steeds minder. En dát houden mensen soms jaren vol.

Dus: wat moet je nu doen?

Rustig aan. Je hoeft niet morgen een dramatische afscheidsmail te sturen met:

“Ik kies eindelijk voor mezelf.”

Begin kleiner. Bijvoorbeeld door jezelf af te vragen:

• Waar krijg ik nog wél energie van?
• Welke onderdelen kosten me structureel te veel?
• Mis ik uitdaging, vrijheid, betekenis of rust?
• Wil ik ander werk of een andere manier van werken?
• Wat zou ik doen als angst geen rol speelde?

Vaak ontstaat duidelijkheid niet door nóg langer nadenken, maar door onderzoeken.

Praten.
Oriënteren.
Kleine stappen zetten.

Tot slot

Toe zijn aan ander werk betekent niet dat je ondankbaar bent.

Of zwak.

Of ‘de lat te hoog legt’.

Soms betekent het gewoon dat de versie van jou die ooit perfect in dit werk paste… veranderd is.

En misschien is dat eigenlijk heel gezond.

Klaar om het serieus te onderzoeken?

Je hoeft niet direct je baan op te zeggen. Maar als je tijdens deze ‘ander werk test’ vaker dacht:

“Ai. Pijnlijk herkenbaar.”

Dan is het misschien tijd om te onderzoeken wat wél bij je past.

Niet met een standaard vacaturelijst. Niet met goedbedoelde carrièrequotes.

Maar door eerst helder te krijgen waar je energie van krijgt, wat er níét meer klopt, welke richting realistisch én passend voelt en hoe je voorkomt dat je opnieuw in hetzelfde belandt

Daarvoor is er BaanBreker.

Geen snelle beroepskeuzetest, maar een praktisch startpunt voor mensen die voelen dat er iets moet veranderen, maar alleen nog niet precies weten wat.

Want soms begint ander werk niet met solliciteren, maar met eindelijk serieus onderzoeken wat je eigenlijk wilt.

Het bericht Hoe weet je of je toe bent aan ander werk? Doe de test. verscheen eerst op Het is Netwerken.

Werkoriëntatie gaat zelden alleen over vacatures of een carrièreswitch. Vaak voel je al dat er meer mogelijk is in je werk, maar weet je niet precies welke stap daarbij past. Werkoriëntatie draait om diepere vragen rondom professionele ontwikkeling, persoonlijke groei, talenten benutten en betekenisvol werk.

Misschien merkte je al dat je werk nog prima gaat, maar niet meer dezelfde energie geeft. Of dat je nieuwsgierig bent naar andere mogelijkheden, terwijl je tegelijkertijd merkt dat je geen duidelijke richting voelt. Sommige professionals twijfelen over hun werk omdat hun functie veranderd is. Anderen merken juist dat zijzelf veranderd zijn.

Maar ook als je momenteel geen werk hebt, ontstaan vragen als: Wil ik eigenlijk wel weer diezelfde rol? Wil ik dit nog jarenlang blijven doen? Past mijn werk nog bij wie ik nu ben? Gebruik ik mijn potentieel wel voldoende? En wat zou er mogelijk zijn als ik opnieuw zou kiezen?

Dat zijn belangrijke loopbaanvragen. Toch blijven veel mensen opvallend lang nadenken zonder echt in beweging te komen.

Niet omdat ze ongemotiveerd zijn. Maar omdat werkoriëntatie ook een psychologisch proces is.

Wat we zien is dat veel onderzoekende professionals niet vastlopen op gebrek aan talent of ambitie, maar op mentale drukte, verlies van perspectief en de behoefte aan zekerheid voordat verandering veilig genoeg voelt.

Het COM-B model helpt om te begrijpen waarom.

Waarom werkoriëntatie vaak moeilijker is dan het lijkt

Binnen de gedragspsychologie wordt het COM-B model gebruikt om gedragsverandering te begrijpen. Volgens dit model komen mensen pas echt in beweging wanneer drie elementen samen aanwezig zijn: het gevoel dat je iets kunt, voldoende ruimte en mogelijkheden om het te onderzoeken en genoeg motivatie of mentale energie om stappen te zetten.

Bij werkoriëntatie lijken die drie factoren vanzelfsprekend aanwezig. Veel professionals beschikken immers over ervaring, intelligentie en competenties. Toch ontstaat er vaak stilstand.

Dat komt omdat complexe loopbaanontwikkeling zelden puur rationeel verloopt.

Ons brein houdt van voorspelbaarheid. Zelfs wanneer iemand voelt dat er meer mogelijk is, blijft het bekende vaak veiliger aanvoelen dan het onbekende. Zeker bij ervaren professionals, die jarenlang een professionele identiteit hebben opgebouwd of veel verantwoordelijkheden dragen.

Werkoriëntatie raakt daardoor niet alleen praktische keuzes, maar ook zelfbeeld, zekerheid en persoonlijke betekenis.

Waarom veel professionals twijfelen tijdens werkoriëntatie

Twijfelen over ander werk betekent niet automatisch dat je verkeerd zit. Vaak is het juist een signaal dat je behoefte hebt aan ontwikkeling, groei of een betere aansluiting tussen je talenten en je dagelijkse werk.

Toch interpreteren veel mensen die twijfel als een probleem dat direct opgelost moet worden. Daardoor ontstaat druk om snel antwoorden te vinden.

Maar werkoriëntatie werkt meestal anders.

Veel professionals raken juist vast omdat ze proberen eerst volledige duidelijkheid te krijgen voordat ze in beweging komen. Psychologisch gezien is dat begrijpelijk: ons brein zoekt zekerheid voordat het risico accepteert. Alleen ontstaat richting meestal niet vóór beweging, maar tijdens het onderzoeken.

Dat vraagt een andere benadering. Niet direct focussen op ‘de juiste keuze’, maar nieuwsgierig onderzoeken wat energie geeft, welke kwaliteiten meer aandacht verdienen en waar professionele groei mogelijk is.

Waarom je eigen talenten vaak moeilijk zichtbaar zijn

Een van de grootste uitdagingen bij loopbaanontwikkeling is dat ervaren professionals hun eigen kwaliteiten vaak onderschatten.

Psychologen noemen dat professionele vanzelfsprekendheid. Wat je jarenlang moeiteloos hebt gedaan, voelt niet meer bijzonder. Daardoor denk je dan: “Iedereen kan dit toch?” of “Ik heb van alles gedaan, maar niets echt onderscheidends.”

Terwijl juist daar vaak veel waarde zit.

Professionele ontwikkeling draait namelijk niet alleen om functietitels of diploma’s. Overdraagbare kwaliteiten zijn veel belangrijker. Denk aan analytisch vermogen, complexe communicatie, leiderschap, creativiteit, probleemoplossend denken of het vermogen om mensen en ideeën te verbinden.
Alleen zijn dat precies de kwaliteiten die mensen zelf vaak het minst goed herkennen.

Het helpt daarom om werkoriëntatie niet alleen in je hoofd te doen. Nieuwe inzichten ontstaan meestal sneller wanneer je je verhaal hardop onderzoekt, vragen krijgt en merkt dat anderen patronen zien die jij zelf niet meer opmerkt.

Tijdens de wekelijkse PraatSessies van Het is Netwerken merken professionals vaak dat ze voor het eerst in lange tijd weer helder zien waar hun kracht, energie en potentieel werkelijk liggen.
Niet doordat iemand hen vertelt wat ze moeten doen, maar doordat het gesprek helpt om opnieuw perspectief te krijgen.

Waarom werkoriëntatie vaak wordt uitgesteld

Veel professionals voelen wel dat er iets mag veranderen, maar komen nauwelijks toe aan echte reflectie.

Dat heeft weinig te maken met luiheid of gebrek aan motivatie. Je zit simpelweg vast in volle agenda’s, verantwoordelijkheden, prestatie- of sollicitatiedruk en voortdurende mentale belasting. Werkoriëntatie wordt daardoor iets voor ‘later’.

Je komt niet veel verder dan: even een vacature bekijken. Even nadenken tijdens een wandeling. Even twijfelen op zondagavond.
Maar echte loopbaanontwikkeling vraagt ruimte om stil te staan bij vragen die niet direct een simpel antwoord hebben.

Psychologisch gezien vermijden mensen zulke open vragen vaak automatisch, omdat ze mentale energie kosten. Zeker wanneer iemand moe is of al langere tijd onder druk staat, kiest het brein sneller voor bekende routines.
Waardoor veel professionals blijven hangen tussen nieuwsgierigheid en stilstand.

Het helpt daarom om werkoriëntatie kleiner en veiliger te maken. Niet meteen denken in radicale carrièreswitches of grote beslissingen, maar beginnen met onderzoeken. Een gesprek voeren. Nieuwe perspectieven horen. Ervaren hoe anderen vergelijkbare loopbaanvragen benaderen.

Vaak ontstaat beweging niet door harder na te denken, maar door nieuwe input toe te laten.

Waarom psychologische veiligheid belangrijk is bij professionele ontwikkeling

Veel mensen zoeken werk dat beter bij hen past, maar vinden het lastig om daar open over te praten. Zeker ervaren professionals hebben vaak het gevoel dat ze hun twijfels op orde moeten hebben voordat ze ermee naar buiten komen.

Toch blijkt uit psychologisch onderzoek dat mensen juist sneller leren, groeien en veranderen wanneer er psychologische veiligheid aanwezig is. Dat betekent een omgeving waarin ruimte bestaat voor twijfel, nieuwsgierigheid en onderzoek zonder direct beoordeeld te worden.

Dat is precies waarom de PraatSessies van Het is Netwerken bewust laagdrempelig zijn ingericht.

Niet als netwerkbijeenkomst waarin je jezelf moet verkopen. Niet als sollicitatiegesprek waarin je direct antwoorden moet hebben. Maar als plek waar professionals hun loopbaanvragen mogen onderzoeken, ervaringen kunnen delen én kennis kunnen maken met de methode van BaanBreker.

Sommige deelnemers oriënteren zich op een nieuwe richting. Anderen willen vooral onderzoeken hoe ze meer betekenis, energie of ontwikkeling in hun huidige werk kunnen vinden. Weer anderen willen ontdekken welke mogelijkheden er bestaan buiten hun vertrouwde sector of rol.

Juist die open onderzoeksruimte zorgt vaak voor nieuwe beweging.

Wat houdt professionals dus écht tegen bij werkoriëntatie?

Meestal geen gebrek aan talent, ambitie of potentieel.

Veel vaker gaat het om mentale drukte, professionele vanzelfsprekendheid, verlies van perspectief en de behoefte aan veiligheid voordat verandering mogelijk voelt. Professionals willen vaak eerst zeker weten wat de juiste keuze is, terwijl loopbaanontwikkeling juist ontstaat door nieuwsgierig te durven onderzoeken.

Dat zijn geen tekenen van zwakte. Het zijn normale menselijke reacties op complexe keuzes rondom werk, identiteit en persoonlijke ontwikkeling.

Misschien hoef je daarom niet direct te weten wat je volgende stap is. Misschien begint werkoriëntatie niet met antwoorden, maar met betere vragen.

Wil je ontdekken wat jouw mogelijkheden zijn, kennismaken met de methode van BaanBreker en ervaren wat het kan betekenen voor jouw professionele ontwikkeling? Sluit dan eens aan bij een wekelijkse PraatSessie.

Soms ontstaat richting niet doordat je harder nadenkt, maar doordat je jezelf weer toestaat om nieuwsgierig te worden.

Het bericht Wat houdt je tegen bij werkoriëntatie? verscheen eerst op Het is Netwerken.

Goed nieuws: tegenwoordig kun je ook gewoon met ‘Chat’, oftewel ChatGPT, praten als je een carrièreswitch overweegt.

Niet omdat een tool ineens jouw levensdoel kent, maar wel omdat het je helpt om anders te kijken. En dat is precies waar veel ervaren professionals in vastlopen als ze nadenken over hun volgende stap in hun loopbaan.

Een carrière switch maken is immers zelden een kwestie van te weinig nadenken. Meestal is het juist… te veel van hetzelfde denken.

Waarom een carrière switch maken zo lastig is (als je al stevige ervaring hebt)

Hoe meer ervaring je hebt, hoe sterker je verhaal vastligt:

• Dit is wat ik kan
• Dit is wat ik gedaan heb
• Dus dit is wat logisch is

Maar als je je afvraagt: wat past bij mij qua werk? dan kom je met alleen logica meestal niet verder. Dan heb je een ander soort input nodig. Geen standaard loopbaanadvies, maar een gesprek dat je nét anders laat kijken.

Wat ChatGPT anders doet dan traditioneel loopbaanadvies

Zie ‘Chat’ niet als coach, maar als een slimme, licht eigenwijze sparringpartner.

Eentje die geen oordeel heeft, geen vaste route oplegt en vooral: andere vragen stelt dan jij gewend bent!
En dat laatste is precies waarom het werkt bij loopbaan heroriëntatie.

6 manieren om met ChatGPT te ontdekken wat bij je past

1. De omgekeerde CV-test

In plaats van opschrijven wat je kunt, begin je met wat je niet meer wilt.

Vertel ‘Chat’ over:

“Welke taken uit mijn carrière zou ik nooit meer willen doen?”

Wat je overhoudt, is vaak veelzeggender dan je profiel. Je verschuift van wat kan ik? naar wat past bij mij qua werk?

2. Speel meerdere versies van jezelf

Laat ‘Chat’ drie varianten van jou schetsen:

• de veilige professional
• de autonome freelancer
• de rebelse bouwer

Ineens zie je dat er niet één logische route is, maar meerdere. Handig als je denkt dat je vastzit, terwijl je eigenlijk te weinig opties ziet.

3. Analyseer je irritaties (serieus effectief)

Vertel ‘Chat’ over:

“Wat zeggen mijn grootste frustraties over werk dat bij mij past?”

Irritaties zijn geen zwaktebod, maar richtingaanwijzers.

Bijvoorbeeld: traagheid → jij floreert in snelheid en autonomie

4. Gebruik ChatGPT als experiment-generator

Als je een nieuwe richting in werk wilt onderzoeken, moet je niet alleen denken, maar testen.

Vertel en vraag aan ‘Chat’:

“Welke kleine experimenten kan ik doen om dit te verkennen?”

Denk aan:

• een mini-project
• gesprekken met mensen in het vak
• een gesimuleerde werkdag

Zo maak je een mogelijke carrière switch concreet en klein.

5. Ontdek je rode draad (zonder clichés)

Laat ‘Chat’ patronen analyseren in jouw keuzes.

Vertel en vraag aan ‘Chat’:

“Welke rode draad zie je in mijn loopbaan?”

Je krijgt geen generiek verhaal, maar iets wat vaak verrassend scherp is. Dit helpt niet alleen bij richting kiezen, maar ook bij hoe je jezelf positioneert.

6. Denk eerst ONrealistisch

Vertel ‘Chat’ over:

“Wat zou ik doen als alles mogelijk was?”

Het klinkt zweverig, maar dat is het niet. Want daarna komt pas de echte vraag:

“Wat zit hierin dat ik nu mis?”

En dát zijn vaak de ingrediënten voor werk dat beter bij je past.

Van inzicht naar actie: zo maak je je volgende stap concreet

Inzicht is mooi, maar zonder actie blijft het theorie.

Gebruik ChatGPT dus niet alleen om na te denken, maar ook om:

• keuzes te toetsen
• scenario’s te verkennen
• en kleine stappen te formuleren

Zo wordt loopbaan inspiratie iets praktisch.

Veelgemaakte fout bij loopbaan heroriëntatie

Blijven zoeken naar één perfect antwoord. Die is namelijk er meestal niet.

Wat er wél is: meerdere richtingen die kunnen kloppen mits je ze serieus onderzoekt. En precies daar helpt dit soort gesprek bij.

Tot slot

Twijfel je over je volgende stap? Dan zit het probleem waarschijnlijk niet in een gebrek aan opties, maar in het soort vragen dat je jezelf stelt. ‘Chat’ gaat je niet vertellen wat je moet doen, maar helpt je wel om scherper te zien wat bij je past.

En als ‘Chat’ je eenmaal aan het denken heeft gezet, wordt het hoog tijd om door te pakken.

In de PraatSessies vertalen we jouw inzichten naar concrete keuzes en acties. Doe mee en zet je volgende stap niet alleen in je hoofd, maar ook in de praktijk.

Het bericht Twijfel over je carrière? Zo helpt ‘Chat’ je bij je overwegingen verscheen eerst op Het is Netwerken.